Konkordato İlan Eden Şirketten Alacaklar Nasıl Tahsil Edilir?

Alacak kaydı yaptırma süresi, alacaklılar toplantısında oy kullanma ve tahsilat taktikleri Bir sabah muhasebe departmanınızdan gelen o tedirgin telefon ya da piyasada yankılanan soğuk bir fısıltı: Yıllardır güvenle mal verdiğiniz, çeklerini kasanıza koyduğunuz veya hizmet sunduğunuz o köklü firma konkordato ilan etti. Masanızda vadesi gelmemiş faturalar, tahsil edilmeyi bekleyen çekler ve kafanızda tek bir soru: "Param batacak mı?" Önce derin bir nefes alın ve paniği bir kenara bırakın. Çünkü konkordato şirketin kapısına kilit vurulduğu anlamına gelmez. Hukuki tabirle borçlunun mahkeme koruması altında nefes alıp borçlarını yeniden yapılandırma girişimidir; pratik dille ise borçlunun masaya yeni kurallarla oturma talebidir. Bu satranç tahtasında piyon olup her teklife boyun eğmek ile vezir olup alacağınızı azami ölçüde kurtarmak arasındaki fark, süreci ne kadar bilinçli yönettiğinizde gizlidir. İcra ve İflas Kanunu (İİK) çerçevesinde, konkordato ilan eden bir şirketten alacağınızı kuruşu kuruşuna ya da en az kayıpla tahsil etmeniz için bilmeniz gereken tüm takvimleri, oylama taktiklerini ve saha stratejilerini adım adım inceleyelim. 1. İlk Şok: Geçici Mühlet Kararı Verildiğinde Ne Olur? Borçlu şirket yetkili Asliye Ticaret Mahkemesine başvurup konkordato talebinde bulunduğunda, mahkeme genellikle dosya üzerinden hızla bir 3 aylık Geçici Mühlet kararı verir (gerekirse 2 ay daha uzatılabilir). Bu karar Resmi Gazete'de, Basın İlan Kurumu portalında ve Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edilir. İşte bu mühlet kararının verildiği saniye, borçlunun etrafında adeta görünmez bir çelik zırh örülür: ● İcra takipleri donar: Şirket aleyhine yeni bir icra takibi başlatamazsınız. Daha önce başlatılmış takipler, hacizler ve muhafaza işlemleri durur. ● İhtiyati haciz uygulanamaz: Mahkemeden alsanız dahi ihtiyati haciz kararlarını uygulattıramazsınız. ● Faiz işlemesi durur: Rehinle temin edilmemiş adi alacaklar için mühletin verildiği tarihten itibaren faiz işlemesi kural olarak durur. ● Komiser denetimi başlar: Mahkeme şirketin başına 1 ila 3 kişiden oluşan bir Konkordato Komiser Heyeti atar. Şirket yönetimi komiserin gözetimi ve izni olmadan gayrimenkul satamaz, rehin tesis edemez, kefil olamaz. Peki siz bu aşamada ne yapacaksınız? "Nasılsa icra yapamıyorum" deyip kenara çekilmek en büyük hatadır. Hemen borçluyla olan tüm cari hesap dökümlerinizi, teslim tutanaklarınızı, faturalarınızı, sevk irsaliyelerinizi ve kıymetli evraklarınızı klasörleyip masanızın üzerine koymalısınız. Çünkü oyunun ikinci perdesi doğrudan sizin hızınıza bakıyor. 2. En Kritik Viraj: 15 Günlük Alacak Kaydı (Alacak Bildirimi) Süresi Mahkeme geçici mühletin ardından borçlunun toparlanabileceğine kanaat getirirse 1 yıllık Kesin Mühlet kararı verir (gerektiğinde 6 aya kadar uzatılabilir). Kesin mühlet verildikten sonra konkordato komiseri, alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eden resmi bir ilan yayınlar (İİK m. 299). İlanın Ticaret Sicil Gazetesi ve Basın İlan Kurumu portalında yayınlandığı günü takip eden günden itibaren işlemeye başlayan 15 günlük kesin bir süre vardır. Süreyi Kaçırırsanız Ne Olur? İş dünyasında en yaygın şehir efsanelerinden biri, "15 günlük süreyi kaçırırsam alacağım tamamen silinir" yanılgısıdır. İşin aslı öyle değildir: 1. Şirket bilançosunda varsanız: Borçlu şirket sizi defterlerinde doğru rakamla alacaklı göstermişse, bildirim yapmasanız dahi komiser alacağınızı dikkate alır. Ancak borçlunun sizi defterinde eksik yazıp yazmadığını asla bilemezsiniz. 2. Şirket bilançosunda yoksanız veya miktar eksikse: Bildirim yapmadığınız takdirde, alacaklılar toplantısına katılamaz, konkordato projesi üzerinde oy kullanamaz ve projenin şekillenmesinde söz hakkınızı tamamen kaybedersiniz. Konkordato mahkemece tasdik edilirse, alacağınızı ancak konkordato şartlarına (tenzilat ve uzun vadeye) tabi olarak talep edebilirsiniz. Alacak Bildirimi Yaparken Asla Atlamamanız Gerekenler Komiserliğe hitaben hazırlayacağınız alacak bildirim dilekçesi sıradan bir mektup değildir; adeta bir dava dilekçesi ciddiyetinde olmalıdır. ● Alacağın kaynağını belgeleyin: Fatura nüshaları, kaşeli-imzalı sevk irsaliyeleri, cari hesap mutabakat mektupları, sözleşmeler ve banka dekontlarını eksiksiz ekleyin. ● Kambiyo evraklarını açıkça belirtin: Elinizde çek veya senet varsa fotokopilerini ekleyip asıllarının sizde olduğunu, protesto çekilmişse veya karşılıksız kaşesi vurulmuşsa bunların tarih ve numaralarını yazın. ● Geçici mühlet tarihine kadar olan faizi hesaplayın: Mühlet tarihinden öncesi için işlemiş yasal veya akdi faizi talep edin; mühlet tarihinden sonrası için faiz işlemeyeceğini unutmayın. ● Tebligat ve bildirim adresinizi netleştirin: Elektronik tebligat (UETS) adresinizi ve yetkili avukatınızın vekâletnamesini dosyaya ekleyin. 3. Çekişmeli Alacaklar ve Alacaklılar Kurulu: Gücünüzü Masaya Koyun Alacak bildirim süresi bittikten sonra konkordato komiseri, borçluyu çağırıp bildirilen her bir alacak hakkında beyanda bulunmasını ister. Burada iki senaryo karşımıza çıkar: 1. Kabul edilen alacak: Borçlu alacağınızı ve miktarını kabul eder; doğrudan konkordato tablosuna yazılırsınız. 2. Çekişmeli (itirazlı) alacak: Borçlu şirket "Böyle bir borcum yok", "Mallar ayıplıydı" veya "Tutar bu kadar değil" diyerek alacağınıza kısmen ya da tamamen itiraz edebilir. Çekişmeli Alacaklı Ne Yapmalı? Borçlu alacağınıza itiraz ettiğinde moralinizi bozmayın. Komiser, borçlunun itiraz gerekçelerini ve sizin sunduğunuz delilleri raporuna bağlar. Toplantıda oy kullanıp kullanamayacağınıza ve oyunuzun hangi parasal miktarla hesaba katılacağına mahkeme karar verir (İİK m. 302/6). Konkordato projesi tasdik edildikten sonra ise, çekişmeli alacağınız için mahkemenin tasdik kararının ilanından itibaren 1 ay içinde dava açmanız gerekir (İİK m. 308/b). Eğer bu davayı açmazsanız, konkordato projesinde sizin için ayrılan paydan mahrum kalırsınız. Dava açtığınızda ise mahkeme, konkordato şartlarına göre size düşecek payın borçlu tarafından güvenceye (teminata) bağlanmasına hükmeder. Alacaklılar Kurulu Fırsatı (İİK m. 289) Eğer alacaklı sayısı ve borç tutarı yüksekse, mahkeme kesin mühletle birlikte bir Alacaklılar Kurulu oluşturabilir. Bu kurul genellikle farklı alacaklı sınıflarını (bankalar, büyük tedarikçiler, küçük esnaf) temsil eden üyelerden kurulur. Alacaklılar kurulunda yer almak ya da kurul üyeleriyle dirsek temasında olmak size devasa bir istihbarat ve denetim gücü sağlar. Çünkü komiser her ay kurulu bilgilendirmek zorundadır; borçlunun işletmesini devretmesi, yeni kredi alması veya taşınmazlarını satması gibi kritik kararlarda kurulun görüşü alınır. 4. Alacaklılar Toplantısı ve Oylama Matematiği: "Evet" mi, "Hayır" mı? Komiser heyeti borçlunun sunduğu konkordato projesini (yani borçların yüzde kaçının silineceğini, kalanının kaç ay veya yılda ödeneceğini içeren teklifi) inceler, nihai bilançoyu çıkarır ve alacaklıları toplantıya davet eder. Toplantı günü salonda bizzat bulunabilir veya noter onaylı vekaletnameye sahip avukatınız aracılığıyla oy kullanabilirsiniz. Toplantı bittikten sonra bile kanun size düşünmek için 7 günlük iltihak (katılma) süresi tanır. Bu 7 gün içinde komiserliğe gidip oyunuzu yazılı olarak verebilirsiniz. Projenin Kabulü İçin Gereken Yasal Çoğunluk (İİK m. 302) Borçlunun teklifinin kabul edilmiş sayılması için kanun iki alternatifli bir baraj koymuştur: 1. Birinci Nisap (Çifte Çoğunluk): Kaydedilmiş alacaklıların ve alacak tutarının en az 1/4'ünü temsil eden alacaklıların yarısını aşan bir çoğunluk (hem kişi sayısı hem alacak tutarı barajı), VEYA 2. İkinci Nisap (Nitelikli Tutar Çoğunluğu): Kaydedilmiş alacak tutarının üçte ikisini (2/3) aşan alacaklıların çoğunluğu. Oylamada Hangi Stratejiyi İzlemelisiniz? Masada önünüze bir teklif geldiğinde duygularınızla değil, soğukkanlı bir tüccar matematiğiyle karar vermelisiniz: ● Tasfiye Payı Analizi Yapın: Borçlu şirketin tüm malvarlığı bugün icradan satılsa (yani şirket iflas etse), birinci sıradaki işçiler ve rehinli bankalar paralarını aldıktan sonra size sıra gelir mi? Sıra gelirse alacağınızın yüzde kaçını alırsınız? ● Konkordato Teklifi ile İflası Karşılaştırın: Şirket iflas ettiğinde elinize geçecek rakam yüzde 10 iken, konkordato projesi 3 yıl vadeli yüzde 50 ödeme teklif ediyorsa; konkordatoya "evet" demek rasyonel bir tercihtir. Ancak iflas halinde yüzde 60 alabilecekken şirket size 5 yıla yayılmış yüzde 20 teklif ediyorsa, bu teklifi reddetmek ve diğer alacaklıları da ret yönünde organize etmek gerekir. 5. Sahada Hayat Kurtaran Tahsilat ve Müzakere Taktikleri Masanın başında sadece resmi tebligatları bekleyen alacaklı, genellikle en son ve en az parayı alan taraftır. Süreci lehinize çevirecek pratik hamleler şunlardır: 1. Mühlet Sonrası Doğan Alacakların Ayrıcalığı Borçlu şirket mühlet döneminde ticari faaliyetine devam etmek zorundadır. Fabrika çalışacak, raflar dolacak, hizmet sürecektir. Şirket sizden mühlet tarihinden sonra yeni mal veya hizmet talep ederse: ● Komiserin izniyle yapılan bu yeni teslimatlardan doğan alacaklar "masraf alacağı / masa borcu" niteliğindedir. ● Yani konkordato projesindeki tenzilata tabi değildir; günü geldiğinde vadesinde ve tam olarak ödenmek zorundadır. Yeni mal verirken komiser onayı aramak ve peşin ya da teminatlı çalışmak şarttır. 2. Barter ve Stok Mahsuplaşması Fırsatları Borçlu şirketin depolarında sizin işinize yarayabilecek hammadde, ticari mal, yarı mamul veya makine parkuru bulunabilir. Şirket yönetimi ve komiser heyetiyle masaya oturup, borca mahsuben bu malların değer tespiti yapılarak tarafınıza devredilmesini talep edebilirsiniz. Komiser onayı ve mahkeme izniyle yapılan bu mahsuplaşmalar, yıllarca nakit beklemekten çok daha hızlı bir likidite sağlar. 3. Bankalarla Blok Hareket Etme Konkordato dosyalarında en büyük alacak tutarları genellikle ticari bankalara aittir. Bankaların hukuk ve risk tasfiye ekipleri borçlunun mali tablolarını santim santim inceler. Bankaların projeye nasıl yaklaştığını takip etmek, toplantılarda onlarla ortak hareket etmek küçük ve orta ölçekli tedarikçiler için bir kaldıraçtır. 4. Şüpheli Mal Kaçırma Hareketlerini İhbar Edin Eğer borçlu şirketin mühlet öncesinde veya mühlet sırasında grup şirketlerine karşılıksız para aktardığını, taşınmazlarını ucuza devrettiğini ya da stoklarını kaçırdığını fark ederseniz; somut delillerle derhal konkordato komiserine ve mahkemeye dilekçe verin. Mahkeme kötü niyet tespit ederse mühleti derhal kaldırıp şirketin iflasına karar verebilir (İİK m. 292). İflas halinde ise geçmişe dönük tasarrufun iptali davalarıyla kaçırılan mallar masaya geri getirilir. 6. Proje Tasdik Edildikten Sonra: Para Kasaya Nasıl Girecek? Alacaklılar toplantısında çoğunluk sağlandıktan sonra dosya Asliye Ticaret Mahkemesine gelir. Mahkeme projenin dürüstçe yapılıp yapılmadığını, borçlunun teklif ettiği tutarın şirketin malvarlığıyla orantılı olup olmadığını inceler ve Konkordatonun Tasdiki kararını verir. Tasdik kararıyla birlikte: ● Mahkeme onaylı ödeme takvimi kesinleşir. ● İhtiyati tedbirler kalkar, konkordato hükümleri bağlayıcı hale gelir. ● Şirket ödemelerini takvimde belirtilen vadelerde (örneğin her yılın Mart ve Eylül aylarında belirlenen taksitlerle) doğrudan banka hesabınıza yatırmakla yükümlüdür. Borçlu Takvime Uymazsa Ne Yapacaksınız? Şirket tasdik edilen projeye rağmen taksitlerinizi ödemezse eliniz kolunuz bağlı değildir: ● Borçluya noterden veya iadeli taahhütlü mektupla ihtarda bulunup makul bir mehil verirsiniz. ● Ödeme yine yapılmazsa, mahkemeye başvurarak Konkordatonun Sadece Kendi Alacağınız Yönünden Feshini talep edebilirsiniz (İİK m. 308/e). ● Fesih kararı çıktığı an, projedeki tenzilat ve vade hakkı borçlu açısından sizin için ortadan kalkar; alacağınızın tamamı için borçluya karşı derhal doğrudan haciz ve iflas takibi başlatabilirsiniz. Alacaklılar İçin Hızlı Eylem ve Kontrol Listesi Konkordato haberini aldığınız andan itibaren izlemeniz gereken yol haritası özetle şöyledir: ● Adım 1: Şirketin geçici mühlet karar tarihini ve atanan konkordato komiserlerinin isimlerini e-Devlet, UYAP Vatandaş Portalı veya Ticaret Sicil Gazetesi üzerinden teyit edin. ● Adım 2: İlanı takip ederek 15 günlük yasal alacak bildirim süresini kesinlikle geçirmeden, fatura, irsaliye, çek ve cari mutabakat belgelerinizle birlikte komiserliğe resmi kayıt yaptırın. ● Adım 3: Alacağınız çekişmeli (itirazlı) hale gelirse, delillerinizi güçlendirip alacaklılar toplantısında oy kullanabilmek için mahkemeden karar talep edin. ● Adım 4: Alacaklılar toplantısına bizzat veya vekilinizle katılıp şirketin sunduğu ödeme projesini tasfiye payı mantığıyla analiz edin; lehinize ise kabul, aleyhinize ise ret yönünde oyunuzu kullanın. ● Adım 5: Tasdik edilen projeyi yakından izleyin; takvim aksarsa ihtarda bulunup konkordatonun kısmi feshini isteyerek icra hakkınızı derhal geri kazanın.